Podobne artykuły
Terapia par – na czym polega, jakie ma cele i założenia oraz kiedy warto z niej skorzystać.
Wiele par przeżywających kryzys zadaje sobie pytanie: czy to działa? Czy warto zaangażować się we wspólną psychoterapię, aby uratować lub poprawić relację? Okazuje się, że odpowiednio prowadzona terapia dla par (nazywana też terapią małżeńską lub psychoterapią par) ma sens – badania wskazują, że większość korzystających z niej par odczuwa realną poprawę w związku. Oczywiście nie jest to rozwiązanie magiczne ani natychmiastowe, ale przy zaangażowaniu obojga partnerów efekty bywają bardzo pozytywne.
Co mówią na ten temat badania naukowe?
Badania naukowe jednoznacznie potwierdzają skuteczność terapii par. Meta-analiza wyników z kilkudziesięciu badań wykazała, że terapia par znacząco zmniejsza poziom niezadowolenia w związku i poprawia jakość relacji – średnia wielkość efektu była wysoka, co oznacza odczuwalną poprawę satysfakcji partnerskiej. Co ważne, pary oczekujące na terapię (grupa kontrolna) nie odnotowały takiej poprawy, co dowodzi, że to właśnie interwencja terapeutyczna robi różnicę. Dodatkowo zaobserwowano poprawę w kluczowych aspektach związku, takich jak komunikacja między partnerami, intymność emocjonalna czy konstruktywne zachowania wobec siebie.
Badania wykazują, że uzyskane w terapii zmiany zwykle utrzymują się po jej zakończeniu – zarówno w krótkim, jak i dłuższym okresie, oraz że terapia par działa w większości przypadków i może znacząco pomóc parom w kryzysie.
Dla dociekliwych: Meta-analysis of couple therapy: Effects across outcomes, designs, timeframes, and other moderators, McKenzie K. Roddy, Lucia M. Walsh, Karen Rothman, S. Gabe Hatch, Brian D. Doss, 2020 Jul;88(7):583-596. doi: 10.1037/ccp0000514 (link do meta-analizy wyników badań terapii par).
Wspólna decyzja i praca obu partnerów
Aby terapia miała sens, oboje partnerów powinno być przynajmniej w pewnym stopniu zmotywowanych do pracy nad związkiem. Jeżeli jedna osoba zdecydowanie nie chce żadnej zmiany lub już podjęła decyzję o rozstaniu, to niestety skuteczność terapii będzie znacznie ograniczona. Podobnie dzieje się, jeśli para jest już w trakcie rozwodu. Klasyczna terapia nastawiona na pogłębienie więzi może wtedy nie być wystarczająca dla ratowania związku. Niemniej, wciąż może załagodzić rozstanie, jeżeli jest ono nieuchronne.
Uwaga: W przypadku trwającej przemocy (fizycznej czy psychicznej) najpierw należy zapewnić bezpieczeństwo i zatrzymanie agresji – dopiero potem terapia par może przynieść efekty.
Jeżeli oboje partnerów jest gotowych na szczerą pracę, to terapia par może okazać się wspaniałym sposobem na poprawę ich relacji, współpracy i komunikacji.
Przykłady sytuacji kiedy warto skorzystać z terapii par
Podsumowując, warto skorzystać z terapii par, gdy:
- Konflikty powtarzają się i para nie umie ich konstruktywnie rozwiązać.
- Komunikacja niemal zanikła lub każda rozmowa kończy się kłótnią.
- Doszło do poważnego naruszenia zaufania, jak zdrada lub ukrywanie ważnych spraw, a para chce odbudować swoją relację oraz na nowo zbudować wzajemne zaufanie w związku.
- Partnerzy czują się sobie obcy, żyją bardziej “obok siebie” niż razem (wspólne życie przypomina bycie współlokatorami, którzy mijają się w kuchni czy na korytarzu, zamiast bycia bliskimi sobie osobami).
- Pojawiły się problemy z intymnością fizyczną lub emocjonalną – brak czułości, unikanie zbliżeń i seksu, a także poczucie zdystansowania, odrzucenia lub utraty zainteresowania/atrakcyjności.
- Para zmaga się z zewnętrznym stresem, który obciąża związek, jak np. trudności finansowe, problemy zdrowotne, trudności z zajściem w ciążę, wychowywanie dzieci z wyzwaniami itp.
- Rozważacie rozstanie, ale chcecie najpierw spróbować ratować związek lub potrzebujecie pomocy w odpowiednim przemyśleniu i podjęciu decyzji co zrobić dalej.
Jeśli którakolwiek z powyższych sytuacji brzmi znajomo, to zdecydowanie się na terapię par może okazać się dobrym krokiem. Nawet jeżeli jedno z Was ma wątpliwości, warto dać sobie szansę – doświadczony terapeuta pomoże Wam przepracować problemy i być może spojrzeć na związek z nowej lub szerszej perspektywy.
Terapia par to inwestycja w relację, która może zapobiec jej rozpadowi ale też znacznie poprawić jej jakość. Lepsze wzajemne zrozumienie, spokojna rozmowa w której obie strony mają przestrzeń na wyrażenie tego co myślą i czują, a także możliwość wspólnego skupienia się na konkretnych problemach i wspólnego szukania rozwiązań to duża szansa na trwałą poprawę i pogłębienie relacji oraz podejmowanie prawdziwie wspólnych, świadomych i zdrowych wyborów związkowych.
Cele terapii par
Głównym celem terapii par jest poprawa funkcjonowania związku i zmniejszenie cierpienia emocjonalnego obojga partnerów. Terapia ma pomóc partnerom zbudować zdrowszą, bardziej satysfakcjonującą relację opartą na wzajemnym szacunku i zrozumieniu. W praktyce oznacza to realizację kilku szczegółowych celów, w zależności od potrzeb danej pary. Najczęściej terapia par koncentruje się na takich aspektach jak:
Poprawa komunikacji
Partnerzy uczą się uważnego, wzajemnego słuchania oraz wyrażania swoich potrzeb w sposób spokojny, otwarty i pełen szacunku, a także unikania typowych barier komunikacyjnych (przerywania, krytyki, obwiniania, milczenia) i wprowadzania zdrowszych nawyków dialogu w swoją codzienność.
Rozwiązywanie konfliktów
Jest to głównie wypracowanie konstruktywnych metod radzenia sobie ze spornymi kwestiami. Terapeuta pomaga identyfikować faktyczne źródła konfliktów oraz rozwijać umiejętności szukania kompromisów i rozwiązań, które są satysfakcjonujące dla obu stron. Chodzi o to, by kłótnie przestały eskalować, a zaczęły prowadzić do zrozumienia, porozumienia i możliwie najlepszych dla rozwiązań dla obojga partnerów, tak by żadna ze stron nie czuła się mniej ważna czy skrzywdzona.
Zrozumienie wzajemnych potrzeb i emocji
Terapia stwarza przestrzeń, aby każdy z partnerów mógł lepiej poznać emocjonalny świat drugiej osoby. Często zdarza się, że pod powierzchnią codziennych sprzeczek kryją się niezaspokojone potrzeby (np. potrzeba akceptacji, bliskości, szacunku) lub lęki (np. przed odrzuceniem czy zranieniem). Terapeuta pomaga wydobyć te głębsze uczucia na jaw i nauczyć partnerów empatii – czyli spojrzenia na sytuację z perspektywy drugiej osoby i uważności na jej/jego uczucia i potrzeby.
Przepracowanie urazów z przeszłości
W niektórych związkach konieczne jest poradzenie sobie z bagażem dawnych krzywd i konfliktów, które dotąd nie zostały rozwiązane. Terapia pozwala bezpiecznie wrócić do tych trudnych tematów, przepracować je w bezpiecznej atmosferze, otwartości i wsparciu partnerskim, i zamknąć tak, by przestały negatywnie wpływać na obecny związek.
Odbudowa zaufania
Jeśli związek dotknął kryzys zaufania (np. po zdradzie, kłamstwach, ukrywaniu problemów), celem terapii będzie pomoc w stopniowym przywróceniu poczucia bezpieczeństwa i wiary w partnera. Partnerzy uczą się otwarcie rozmawiać o naruszeniach zaufania, wyrażać skruchę oraz przebaczenie i ustalać zasady które mają na celu zapobiec powtórce problemu oraz pomóc w odbudowie zaufania i zdrowej relacji.
Wzmocnienie więzi emocjonalnej i intymnej
Po okresie konfliktów partnerzy często czują się od siebie oddaleni. Dlatego ważnym celem jest ponowne zbliżenie emocjonalne – odbudowanie poczucia bliskości, przyjaźni i partnerstwa. Terapeuta może zachęcać do drobnych gestów okazywania uczuć na co dzień, ćwiczeń zwiększających wzajemną życzliwość czy czasu spędzanego razem w miły i pozytywny sposób. W efekcie para ma szansę na nowo “zakochać się” w sobie, przypominając sobie, co ich do siebie niegdyś przyciągało.
Rola terapeuty w terapii par
Warto zaznaczyć, że terapeuta par nie narzuca parze konkretnego rozwiązania ani nie podejmuje za nikogo decyzji. Jego rolą jest raczej ułatwienie dialogu oraz poszukiwania prawdziwych przyczyn problemów oraz dostarczanie narzędzi, które pomogą partnerom wypracować lepsze wzajemne zrozumienie oraz pozytywne zmiany w ich relacji. W centrum uwagi jest dobro związku jako całości, ale terapeuta szanuje też potrzeby i granice każdego z partnerów z osobna.
Dojrzała decyzja o przyszłości związku
Dla niektórych par celem terapii może być także podjęcie decyzji o przyszłości związku. Bywa, że partnerzy przychodzą z pytaniem: “czy powinniśmy być dalej razem, czy lepiej się rozstać?”, lub podczas terapii do takiego pytania dochodzą. W takim przypadku terapeuta na pewno nie powie im wprost, co mają zrobić, ale pomoże im lepiej zrozumieć siebie nawzajem a także przyjrzeć się konsekwencjom obu ewentualnych decyzji tak, by wybór był dla obojga partnerów możliwie jak najprostszy.
Czasami terapia kończy się wnioskiem, że rozstanie jest najzdrowszym rozwiązaniem – wtedy celem terapii staje się pomoc parze w rozstaniu w możliwie najmniej bolesny, pokojowy i dojrzały sposób, zwłaszcza jeśli w grę wchodzą dzieci. Generalnie jednak większość par zgłasza się z intencją naprawy związku i temu podporządkowane są ich cele terapeutyczne.
Podsumowując, nadrzędnym celem terapii par jest przywrócenie harmonii i satysfakcji w relacji. Partnerzy podczas terapii uczą się nowych sposobów funkcjonowania w związku – tak, aby zamiast być przyczyną stresu i cierpienia, stał się on źródłem wsparcia, bezpieczeństwa i radości dla obu stron.
Bibliografia:
- Meta-analysis of couple therapy: Effects across outcomes, designs, timeframes, and other moderators, McKenzie K. Roddy, Lucia M. Walsh, Karen Rothman, S. Gabe Hatch, Brian D. Doss, 2020 Jul;88(7):583-596. doi: 10.1037/ccp0000514 (link).
- Terapia par. Od rezygnacji do nadziei, H. Pinkowska-Zielińska, B. Zalewski, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2025;
- Narracyjna terapia więzi. Przewodnik psychoterapeuty par, S. Chrząstowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2021;
- Związek dwojga Psychoanaliza pary, Jurg Willi, Wydawnictwo Fundament, 2014.
